Şeker Yükleme Testi (OGTT)
OGTT, vücudunuzun bir şeker yüküyle nasıl baş ettiğini gösterir. Açlık şekeri ve HbA1c'nin yakalayamadığı bozuklukları ortaya çıkarabilir; gebelik diyabeti taramasında da kullanılır.
OGTT nedir?
Oral glukoz tolerans testi (OGTT) ya da halk arasındaki adıyla şeker yükleme testi, önce açlık kan şekerinin ölçülmesi, ardından suda çözülmüş 75 gram glukoz içilmesi ve belirli aralıklarla tekrar kan alınması esasına dayanır. Erişkinlerde tanı amaçlı standart test, içtikten 2 saat sonraki kan şekerine bakar. Bazı merkezlerde ara ölçümler (30., 60., 90. dakika) de yapılabilir.
Sağlıklı bir vücutta şeker yükünden sonra insülin salgılanır ve kan şekeri 2 saat içinde 140 mg/dL'nin altına iner. Bu dengelemenin bozulduğu kişilerde 2. saat şekeri yüksek kalır. Amerikan Diyabet Derneği'ne (ADA) göre 2. saat değerinin 140–199 mg/dL olması bozulmuş glukoz toleransı (prediyabet), 200 mg/dL ve üzeri olması ise diyabet anlamına gelir.
OGTT, özellikle açlık şekeri normal ama yemek sonrası şekeri yükselen kişilerde, sınırda HbA1c sonuçlarında ve gebelik diyabeti taramasında değerlidir. Gebelikte, genellikle 24–28. haftalar arasında, farklı eşiklerin kullanıldığı 75 gramlık ya da iki aşamalı (önce 50 gram) testler uygulanır. Testin doğru sonuç vermesi için hazırlık kurallarına uymak çok önemlidir.
Hangi durumlarda istenir?
- Açlık şekeri veya HbA1c sınırda çıktığında durumu netleştirmek için
- Gizli şeker (prediyabet) ya da yemek sonrası şeker yüksekliğinden şüphelenildiğinde
- Gebelikte gestasyonel diyabet taraması için (genellikle 24–28. haftalar)
- Daha önce gebelik diyabeti geçirmiş kadınlarda doğum sonrası değerlendirmede
- Polikistik over sendromu, fazla kilo veya ailede diyabet gibi yüksek risk durumlarında
- Yemekten birkaç saat sonra tekrarlayan şeker düşmesi şikâyeti olan bazı kişilerde (doktor değerlendirmesiyle)
Teste hazırlık
Genel yorum aralıkları
| Durum | Aralık |
|---|---|
| 2. saat — normalADA, 75 g OGTT | < 140 mg/dL (< 7,8 mmol/L) |
| 2. saat — bozulmuş glukoz toleransı (prediyabet)ADA | 140–199 mg/dL (7,8–11,0 mmol/L) |
| 2. saat — diyabetADA | ≥ 200 mg/dL (≥ 11,1 mmol/L) |
| Açlık (0. dakika)ADA | < 100 normal; 100–125 prediyabet; ≥ 126 mg/dL diyabet |
| Gebelik — tek aşamalı 75 g OGTTADA; değerlerden herhangi biri gebelik diyabeti tanısı için yeterlidir. | Açlık ≥ 92, 1. saat ≥ 180 veya 2. saat ≥ 153 mg/dL |
Eşik değerler ADA ölçütlerine dayanır; laboratuvarın referans aralıkları ve uygulanan protokol (ara ölçümler, gebelikte tek ya da iki aşamalı test) merkeze göre değişebilir. Sonucunuzu doktorunuz klinik durumunuzla birlikte yorumlamalıdır.
Sonuç ne anlama gelir?
2. saat şekeri 140–199 mg/dL ise
Bu sonuç bozulmuş glukoz toleransını, yani prediyabeti gösterir. Diyabete ilerleme riski artmıştır; kilo kontrolü, düzenli egzersiz ve beslenme düzenlemesiyle bu risk belirgin şekilde azaltılabilir. Doktorunuz düzenli kontrol planı oluşturur.
2. saat şekeri 200 mg/dL ve üzerindeyse
Bu değer diyabeti gösterir. Belirgin belirtiler yoksa tanı genellikle ikinci bir testle doğrulanır. Ardından kişiye özel tedavi ve takip planı yapılır.
Test sırasında şeker düşerse
Bazı kişilerde 3.–4. saatte şeker düşebilir; bu, test sırasında titreme, terleme veya baş dönmesi olarak hissedilir. Böyle bir durumda laboratuvar personeline hemen haber verin. Bu bulgu tek başına bir tanı değildir ve doktorunuz tarafından değerlendirilmelidir.
Sık sorulan sorular
Şekerli içecek kusarsam ne olur?
İçecek kusulursa test geçerliliğini yitirir ve başka bir gün tekrarlanması gerekir. Bulantıya yatkınsanız içeceği yaklaşık 5 dakika içinde, yavaş yudumlarla içmeye çalışın ve durumu personele bildirin.
Testten önce diyet yapmalı mıyım?
Hayır. Testten önceki günlerde karbonhidratı kısmak sonucu yanıltıcı biçimde yüksek gösterebilir. Normal beslenmeniz önerilir.
Diyabet tanısı olan biri OGTT yaptırmalı mı?
Genellikle hayır. Diyabet tanısı konmuş ya da açlık şekeri belirgin yüksek kişilerde OGTT gereksizdir ve şekeri gereksiz yere yükseltebilir. Gerekip gerekmediğine doktorunuz karar verir.
Kaynaklar
- ADA — Diabetes Diagnosis
- MedlinePlus — Glucose tolerance test (non-pregnant)
- NIDDK — Diabetes Tests & Diagnosis
Tahlil sonuçları tek başına tanı koydurmaz; yakınmalarınız, muayene bulgularınız ve diğer testlerle birlikte hekiminiz tarafından yorumlanmalıdır. Son gözden geçirme: Ekim 2026.
Diğer tahliller
Tahlil sonuçlarınızı birlikte değerlendirelim.
Muayenehanede ya da evinizde iç hastalıkları muayenesi için randevu alın. Kocaeli ve çevresinde evde muayene ve evde kan alma hizmeti verilmektedir.