- Ana sayfa
- Tahlil rehberi
- HbA1c
HbA1c (Üç Aylık Şeker Ortalaması)
HbA1c, kırmızı kan hücrelerine bağlanan şeker miktarını ölçerek son 2–3 ayın ortalama kan şekerini gösterir. Diyabet tanısında ve tedavinin takibinde temel testlerden biridir.
HbA1c nedir?
Kandaki şeker (glukoz), kırmızı kan hücrelerindeki hemoglobin proteinine kalıcı olarak bağlanır. Kırmızı kan hücreleri yaklaşık 120 gün yaşadığı için, hemoglobinin yüzde kaçının şekerle bağlandığını gösteren HbA1c (glike hemoglobin) değeri, son 2–3 ayın ortalama kan şekerini yansıtır. Kan şekeri ne kadar yüksek seyrederse HbA1c de o kadar yüksek olur.
HbA1c'nin en büyük avantajı açlık gerektirmemesi ve günlük dalgalanmalardan etkilenmemesidir; dün akşam yediğiniz tatlı sonucu değiştirmez. Amerikan Diyabet Derneği (ADA), HbA1c'yi açlık kan şekeri ve şeker yükleme testi (OGTT) ile birlikte diyabet ve prediyabet tanısında kullanılabilecek testlerden biri olarak kabul eder. Tanı için, belirgin belirtiler yoksa sonucun ikinci bir testle doğrulanması önerilir.
Diyabeti olan kişilerde HbA1c, tedavinin ne kadar iyi gittiğini gösteren temel ölçüttür. Birçok erişkin için ADA'nın önerdiği genel hedef %7'nin altıdır; ancak yaşlılar, sık şeker düşmesi yaşayanlar ya da başka ciddi hastalıkları olanlar için hedef doktor tarafından kişiye özel olarak daha esnek belirlenebilir. Yaklaşık bir karşılaştırma olarak, %7'lik HbA1c ortalama 154 mg/dL kan şekerine karşılık gelir.
Hangi durumlarda istenir?
- Diyabet veya prediyabet (gizli şeker) taraması ve tanısı için
- Fazla kilo, ailede diyabet, yüksek tansiyon, yüksek kolesterol gibi risk faktörleri olduğunda
- Gebelikte diyabet (gestasyonel diyabet) öyküsü olan kadınlarda düzenli tarama için
- Çok su içme, sık idrara çıkma, açıklanamayan kilo kaybı gibi şeker yüksekliği belirtilerinde
- Diyabeti olan kişilerde tedavinin etkinliğini izlemek için (genellikle 3–6 ayda bir)
- Polikistik over sendromu gibi insülin direnciyle ilişkili durumlarda
Teste hazırlık
Genel yorum aralıkları
| Durum | Aralık |
|---|---|
| NormalADA | < %5,7 (< 39 mmol/mol) |
| PrediyabetADA; diyabet gelişme riski artmıştır. | %5,7–6,4 (39–47 mmol/mol) |
| DiyabetADA; belirti yoksa ikinci bir testle doğrulanır. | ≥ %6,5 (≥ 48 mmol/mol) |
| Diyabeti olan birçok erişkin için hedefHedef kişiye göre daha sıkı ya da daha esnek belirlenebilir. | < %7 (< 53 mmol/mol) |
HbA1c ölçüm yöntemleri standardize edilmiş olsa da laboratuvarlar arasında küçük farklar görülebilir; takipte mümkünse aynı laboratuvarı kullanmak karşılaştırmayı kolaylaştırır. Sonucun yorumunu doktorunuz diğer tahlillerle birlikte yapmalıdır.
Sonuç ne anlama gelir?
HbA1c prediyabet aralığındaysa
%5,7–6,4 arasındaki değerler diyabet olmadığını ama riskin arttığını gösterir. Bu dönemde kilo vermek, düzenli hareket etmek ve beslenmeyi düzenlemek diyabete ilerlemeyi geciktirebilir ya da önleyebilir. Doktorunuz genellikle yılda bir kontrol önerir.
HbA1c %6,5 ve üzerindeyse
Bu değer, ikinci bir testle doğrulandığında diyabet tanısını destekler. Tedavi planı; yaşınız, kilonuz, diğer hastalıklarınız ve böbrek-kalp durumunuz dikkate alınarak kişiye özel oluşturulur.
Sonucun yanıltıcı olabileceği durumlar
Demir eksikliği HbA1c'yi olduğundan yüksek, yakın zamanda kanama, kan nakli, hemolitik anemi veya gebelik ise olduğundan düşük gösterebilir. Talasemi taşıyıcılığı ve diğer hemoglobin varyantları, ileri böbrek yetmezliği de sonucu etkileyebilir. Bu durumlarda tanı için açlık kan şekeri veya OGTT tercih edilir.
Sık sorulan sorular
HbA1c için aç olmak gerekir mi?
Hayır. HbA1c son birkaç ayın ortalamasını gösterdiği için açlık gerekmez. Ancak aynı anda başka açlık tahlilleri isteniyorsa aç gelmeniz gerekebilir.
Açlık şekerim normal ama HbA1c yüksek çıktı, hangisi doğru?
İki test farklı şeyleri ölçer: açlık şekeri o anki durumu, HbA1c ise ortalamayı gösterir. Yemek sonrası şekeri yüksek seyreden kişilerde açlık şekeri normal olabilir. Doktorunuz gerekirse OGTT ile netleştirir.
Diyabetim var, HbA1c'yi ne sıklıkla ölçtürmeliyim?
ADA, hedefte olan ve tedavisi değişmeyen kişilerde yılda en az iki kez, hedefte olmayan ya da tedavisi değişen kişilerde üç ayda bir ölçüm önerir.
Kaynaklar
- ADA — Diabetes Diagnosis
- MedlinePlus — Hemoglobin A1C (HbA1c) Test
- NIDDK — Diabetes Tests & Diagnosis
- Cleveland Clinic — A1C
- Testing.com — Hemoglobin A1c
Tahlil sonuçları tek başına tanı koydurmaz; yakınmalarınız, muayene bulgularınız ve diğer testlerle birlikte hekiminiz tarafından yorumlanmalıdır. Son gözden geçirme: Ekim 2026.
Diğer tahliller
Tahlil sonuçlarınızı birlikte değerlendirelim.
Muayenehanede ya da evinizde iç hastalıkları muayenesi için randevu alın. Kocaeli ve çevresinde evde muayene ve evde kan alma hizmeti verilmektedir.