Gastrit

Midenin iç yüzeyi, sindirim için salgılanan güçlü asitten korunmak üzere mukus ve bikarbonat üreten özel bir tabakayla (mukoza) kaplıdır. Gastrit, bu koruyucu tabakanın çeşitli nedenlerle zarar görmesi ve iltihaplanmasıdır. Günlük dilde “gastrit” sözcüğü çoğu zaman her türlü mide yanması için kullanılsa da tıpta gastrit, mide dokusunda iltihabın gösterildiği bir tanıdır ve kesin tanı çoğunlukla endoskopi sırasında alınan biyopsiyle konur.

Gastrit seyrine göre ikiye ayrılır. Akut gastrit; alkol, ağrı kesici ilaçlar ya da ciddi bir hastalığın yarattığı stres gibi nedenlerle aniden başlar ve neden ortadan kalktığında genellikle kısa sürede iyileşir. Kronik gastrit ise yıllar içinde sessizce gelişir; en sık nedeni Helicobacter pylori enfeksiyonudur. Uzun süren kronik gastrit, mide dokusunun incelmesine (atrofik gastrit) ve az da olsa mide kanseri riskinin artmasına yol açabilir.

Gastritin daha az bilinen bir türü otoimmün gastrittir. Bu durumda bağışıklık sistemi mide hücrelerine saldırır ve B12 vitamininin emilimi için gerekli olan iç faktör üretimi azalır; sonuçta B12 eksikliği ve buna bağlı kansızlık (pernisiyöz anemi) gelişebilir. Safra reflüsü, bazı enfeksiyonlar, Crohn hastalığı ve ağır yanık ya da büyük ameliyat gibi ciddi fiziksel stresler de gastrite yol açabilir.

Gastrit her zaman belirti vermez; bazı kişilerde yalnızca başka bir nedenle yapılan endoskopide fark edilir. Belirti verdiğinde ise hazımsızlık, mide yanması ve şişkinlik gibi yakınmalar ön plandadır. Bu yakınmalar reflü, ülser ve fonksiyonel dispepsi gibi başka mide hastalıklarıyla benzerlik gösterdiğinden doğru tanı için hekim değerlendirmesi önemlidir.

Gastrit tedavisi nedene yöneliktir. İlk adım, mideyi tahriş eden etkenleri ortadan kaldırmaktır: gerekli değilse ağrı kesici kullanımına ara vermek ya da daha uygun seçeneklere geçmek, alkolü ve sigarayı bırakmak bu adımın temelidir. Kalp hastalığı nedeniyle aspirin gibi ilaçları kullanmanız gerekiyorsa bunları kendi kendinize bırakmayın; hekiminiz mideyi koruyacak ek önlemler planlayabilir.

Mide asidini azaltan proton pompası inhibitörleri (PPI) ve H2 reseptör blokerleri, mukozanın iyileşmesine yardım eden başlıca ilaçlardır. Antasitler yakınmaları kısa süreli rahatlatabilir, ancak altta yatan sorunu tedavi etmez. PPI'lar etkili ilaçlardır; ne var ki gereksiz yere yıllarca kullanılmaları önerilmez, bu nedenle süre ve doz hekim tarafından düzenli olarak gözden geçirilir.

Helicobacter pylori saptandığında, iki ya da daha fazla antibiyotik ile mide asidini azaltan ilaçların birlikte kullanıldığı ve genellikle 14 gün süren bir eradikasyon (bakteriyi yok etme) tedavisi uygulanır. Türkiye gibi klaritromisin direncinin yüksek olduğu bölgelerde güncel kılavuzlar çoğunlukla bizmut içeren dörtlü tedavi şemalarını öne çıkarır. Tedavi bittikten en az 4 hafta sonra bakterinin temizlendiğini doğrulamak için kontrol testi yapılması önerilir.

Otoimmün gastritte B12 eksikliği varsa düzenli B12 tedavisi gerekir ve mide dokusundaki değişiklikler belirli aralıklarla endoskopiyle izlenebilir. İzmit'teki muayenehanede gastrit yakınmalarınız değerlendirilip gerekli tetkikler ve takip planlanabilir; endoskopi gerektiğinde gastroenteroloji uzmanıyla iş birliği yapılır.