- Ana sayfa
- Tahlil rehberi
- Açlık Kan Şekeri
Açlık Kan Şekeri (Açlık Glukozu)
Açlık kan şekeri, gece boyu aç kaldıktan sonra kandaki glukoz düzeyini gösterir. Diyabet ve prediyabet taramasında en sık kullanılan, basit ve ucuz bir testtir.
Açlık Kan Şekeri nedir?
Kan şekeri (glukoz), vücudun temel enerji kaynağıdır ve düzeyi pankreastan salgılanan insülin hormonu ile dengelenir. Açlık kan şekeri, en az 8 saat hiçbir şey yemeden ve su dışında bir şey içmeden alınan kandaki glukoz miktarını ölçer. Bu sürede yemeklerin etkisi ortadan kalktığı için sonuç, vücudun şekeri açlıkta ne kadar iyi dengelediğini gösterir.
Amerikan Diyabet Derneği'ne (ADA) göre açlık kan şekerinin 100–125 mg/dL arasında olması bozulmuş açlık glukozu (prediyabetin bir türü), iki ayrı ölçümde 126 mg/dL ve üzerinde olması ise diyabet anlamına gelir. Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) ise bozulmuş açlık glukozu için alt sınırı 110 mg/dL olarak kabul eder; bu nedenle farklı kaynaklarda farklı rakamlar görebilirsiniz.
Açlık kan şekeri tek başına bazı kişilerde diyabeti gözden kaçırabilir; özellikle yemek sonrası şekeri yükselen kişilerde açlık değeri normal kalabilir. Bu nedenle risk taşıyan kişilerde HbA1c veya şeker yükleme testi (OGTT) ile birlikte değerlendirmek daha bilgilendirici olur. Laboratuvarda damardan ölçülen değer, parmak ucu ölçüm cihazlarından daha güvenilirdir ve tanı için esas alınır.
Hangi durumlarda istenir?
- Diyabet ve prediyabet taraması için (özellikle 35 yaş üzeri ve risk faktörü olanlarda)
- Çok su içme, sık idrara çıkma, ağız kuruluğu, bulanık görme gibi belirtiler olduğunda
- Fazla kilo, ailede diyabet, yüksek tansiyon, yüksek kolesterol veya polikistik over sendromu varlığında
- Titreme, terleme, çarpıntı, baş dönmesi gibi şeker düşüklüğü (hipoglisemi) belirtileri olduğunda
- Kortizon gibi şekeri yükseltebilen ilaçlar kullanılırken
- Diyabet tedavisi gören kişilerde takip amacıyla
Teste hazırlık
Genel yorum aralıkları
| Durum | Aralık |
|---|---|
| NormalADA | < 100 mg/dL (< 5,6 mmol/L) |
| Bozulmuş açlık glukozu (prediyabet)ADA; DSÖ alt sınırı 110 mg/dL olarak kabul eder. | 100–125 mg/dL (5,6–6,9 mmol/L) |
| Diyabetİki ayrı ölçümde doğrulanmalıdır. | ≥ 126 mg/dL (≥ 7,0 mmol/L) |
| Rastgele kan şekeriBelirtilerle birlikte diyabet tanısını destekler. | ≥ 200 mg/dL + tipik şikâyetler |
| Düşük kan şekeri (hipoglisemi)Belirtilerle birlikte değerlendirilir; 54 mg/dL altı belirgin hipoglisemidir. | < 70 mg/dL (< 3,9 mmol/L) |
Referans aralıkları laboratuvara ve kullanılan yönteme göre küçük farklılıklar gösterebilir. Tek bir yüksek sonuç tanı için yeterli değildir; yorum doktorunuz tarafından diğer tahlillerle birlikte yapılmalıdır.
Sonuç ne anlama gelir?
Açlık şekeri 100–125 mg/dL ise
Bu aralık prediyabeti gösterir: diyabet henüz gelişmemiştir ama risk artmıştır. Doktorunuz HbA1c veya OGTT ile durumu netleştirebilir. Kilo kontrolü, düzenli fiziksel aktivite ve beslenme düzenlemesi bu dönemde en etkili adımlardır.
Açlık şekeri 126 mg/dL ve üzerindeyse
Sonuç başka bir gün tekrarlanan ölçümde de yüksek çıkarsa diyabet tanısı konur. Tedavi kişiye özeldir ve yaşam tarzı değişiklikleri her aşamada tedavinin temelini oluşturur.
Açlık şekeri düşükse
70 mg/dL altındaki değerler, özellikle titreme, terleme, çarpıntı veya bilinç bulanıklığı ile birlikteyse araştırılmalıdır. Diyabet ilaçları en sık nedendir; ilaç kullanmayan kişilerde ise hormon bozuklukları ve diğer nedenler değerlendirilir. Bilinç bulanıklığı veya bayılma gibi ağır belirtilerde 112'yi arayın.
Sık sorulan sorular
Açlık şekeri için kaç saat aç kalmalıyım?
En az 8 saat aç kalmanız gerekir; genellikle gece yemeğinden sonra sabaha kadar beklemek yeterlidir. Su içebilirsiniz, ancak çay ve kahve içmeyin.
Evdeki şeker ölçüm cihazıyla tanı konabilir mi?
Hayır. Parmak ucu cihazları takip için kullanışlıdır ama tanı için laboratuvarda damardan alınan kan esas alınır.
Bir kez 110 çıktı, diyabet miyim?
Tek bir 110 mg/dL sonucu diyabet göstermez; ADA'ya göre prediyabet aralığındadır. Doktorunuz tekrar ölçüm veya HbA1c ile değerlendirme yapar.
Kaynaklar
- ADA — Diabetes Diagnosis
- MedlinePlus — Blood Glucose Test
- NIDDK — Diabetes Tests & Diagnosis
- Testing.com — Glucose Testing
Tahlil sonuçları tek başına tanı koydurmaz; yakınmalarınız, muayene bulgularınız ve diğer testlerle birlikte hekiminiz tarafından yorumlanmalıdır. Son gözden geçirme: Ekim 2026.
Diğer tahliller
Tahlil sonuçlarınızı birlikte değerlendirelim.
Muayenehanede ya da evinizde iç hastalıkları muayenesi için randevu alın. Kocaeli ve çevresinde evde muayene ve evde kan alma hizmeti verilmektedir.